Optical Physics
"เมื่อแสงไม่ได้เดินทางเป็นเส้นตรงเสมอไป! มาไขปริศนาภาพลวงตาด้วยมือคุณ"
ยินดีต้อนรับสู่ห้องทดลองแสง! เคยสงสัยไหมว่าทำไมเพชรถึงส่องประกายวิบวับ? หรือทำไมอินเทอร์เน็ตผ่านสาย Fiber Optic ถึงเร็วกว่าสายทองแดง? คำตอบอยู่ที่พฤติกรรมสุดแปลกของ "แสง (Light)"
เครื่องมือนี้จะจำลอง การหักเห (Refraction) และ การสะท้อน (Reflection) ให้คุณลองหมุนกระจกและเปลี่ยนชนิดของแก้ว เพื่อดัดลำแสงเลเซอร์ให้เข้าเป้า!
🧩Mission Control: รู้จักแผงควบคุม
ก่อนจะเริ่มภารกิจ "Hacker" เจาะระบบเลเซอร์ มาดูกันว่าเครื่องมือเราทำอะไรได้บ้าง:
🔄 Rotation (การหมุน): ปรับองศาของวัตถุ (ปริซึม/กระจก) เพื่อเปลี่ยนทิศทางของแสง จำไว้ว่า "แค่ขยับนิดเดียว ปลายทางเปลี่ยนไปคนละทิศเลยนะ!"
💎 Refractive Index (ดัชนีหักเห - n): ค่าความหนาแน่นทางแสงของวัตถุ
n = 1.00: อากาศ (แสงวิ่งทะลุผ่านตรงๆ)
n = 1.33: น้ำ
n = 1.50: แก้ว
n = 2.42: เพชร (แสงจะหักเหโค้งมากที่สุด!)
🎯 Target (เป้าหมาย): เซนเซอร์วงกลมสีเขียว ภารกิจของคุณคือทำยังไงก็ได้ให้ลำแสงเลเซอร์วิ่งไปชนจุดนี้ให้ขึ้นคำว่า "TARGET REACHED"
🧩Snell's Law: แกะรอยสูตรกฎของสเนลล์
ในหน้าจอ Simulation คุณจะเห็นกล่องข้อมูลเขียนสูตรภาษาต่างดาวอยู่ อย่าเพิ่งตกใจ! มันแปลว่าง่ายๆ แบบนี้:
1. กฎการหักเห (Snell's Law): n₁sin(θ₁) = n₂sin(θ₂)
เมื่อแสงวิ่งจากตัวกลางหนึ่ง (เช่น อากาศ) เข้าไปสู่อีกตัวกลางหนึ่ง (เช่น แก้ว) มันจะ "เบี่ยงเส้นทาง"
ถ้า n มาก (แน่นมาก): แสงจะวิ่งช้าลงและเบนเข้าหาเส้นปกติ (เหมือนรถวิ่งลงโคลนแล้วล้อปัด)
ถ้า n น้อย (โล่งมาก): แสงจะวิ่งเร็วขึ้นและเบนออก
2. กฎการสะท้อน (Reflection): θᵢ = θᵣ
"มุมตกกระทบ เท่ากับ มุมสะท้อน" เสมอ!
ถ้าคุณยิงแสงใส่กระจกเงาด้วยมุม 45 องศา มันก็จะเด้งออกไปที่มุม 45 องศาเช่นกัน (เหมือนการชิ่งลูกสนุกเกอร์เป๊ะๆ)
ทำไมเราต้องเรียนเรื่องการหักเห? เพราะเทคโนโลยีรอบตัวเราใช้หลักการนี้ทั้งนั้น!
🌐 อินเทอร์เน็ตความเร็วสูง (Fiber Optic): สายใยแก้วนำแสงใช้หลักการ "การสะท้อนกลับหมด" (Total Internal Reflection) แสงจะเด้งไปมาอยู่ภายในสายแก้วโดยไม่หลุดออกมา ทำให้ส่งข้อมูลได้ไกลเป็นกิโลเมตรโดยสัญญาณไม่หาย!
💍 ความงามของอัญมณี: ช่างเจียระไนเพชรต้องคำนวณมุมให้แสงเข้าไปแล้ว "ขัง" อยู่ข้างในให้นานที่สุด ก่อนจะสะท้อนออกมาเข้าตาเรา ทำให้เพชรดูมีประกายไฟ (Fire) วิบวับสวยงาม
👓 แว่นตาและกล้องถ่ายรูป: เลนส์แว่นตาใช้ค่า Refractive Index เพื่อดัดแสงให้ไปตกที่จอตาของเราพอดี ช่วยแก้ปัญหาสายตาสั้นหรือยาวได้
ลองเล่นในจอแล้ว มาลองของจริงที่บ้านกัน!
อุปกรณ์: แก้วน้ำใส, เหรียญบาท, น้ำเปล่า
วิธีทดลอง:
วางเหรียญบาทไว้บนโต๊ะ
เอาแก้วเปล่าวางทับเหรียญ (เราจะยังมองเห็นเหรียญอยู่)
ค่อยๆ เทน้ำเปล่าลงไปในแก้ว...
มองผ่านด้านข้างของแก้ว
ผลลัพธ์: เหรียญหายไป!
เฉลย: เพราะแสงจากเหรียญเกิดการหักเหผ่านน้ำและแก้ว จนเกิดมุมวิกฤตที่ทำให้แสงไม่สามารถวิ่งเข้าตาเราได้นั่นเอง!